Introduction
Theo tài liệu nội bộ được Wired công bố ngày 8 tháng 8 năm 2026, Bộ Thương mại Hoa Kỳ đang xem xét một quy tắc mới sẽ không tính người nhập cư không có giấy tờ trong cuộc điều tra dân số 2030 và đồng thời loại bỏ các câu hỏi về dân tộc và xu hướng tính dục.
1. Bối cảnh lịch sử và lý do đề xuất
Quy tắc dự thảo xuất hiện trong bối cảnh các cuộc tranh luận kéo dài từ thời kỳ Trump, khi chính quyền đã cố gắng đưa câu hỏi về quốc tịch vào Census lần đầu kể từ năm 1950. Dù Tòa án Tối cao đã bác bỏ nỗ lực đó vào năm 2020, câu hỏi quốc tịch vẫn còn là đề tài nóng. Đề xuất hiện tại không chỉ muốn tái đưa câu hỏi quốc tịch mà còn muốn xóa bỏ các biến số về dân tộc và LGBTQ, dựa trên lý do “ngăn ngừa các sai lệch” khi thu thập dữ liệu cá nhân.
2. Các chi tiết cụ thể trong dự thảo
- Bộ Thương mại (Department of Commerce) là cơ quan chịu trách nhiệm giám sát Census Bureau.
- Dự thảo nêu rõ “illegal aliens … should not be included in the apportionment count”.
- Đề xuất yêu cầu tái đưa câu hỏi về quốc tịch, một đề tài đã bị Tòa án Tối cao bác bỏ năm 2020.
- Đại biểu August Pfluger (Cộng hòa, Texas) đã đề xuất dự luật COUNT Act vào tháng 8/2025 để tái đưa câu hỏi quốc tịch.
- Thượng nghị sĩ Jim Banks (Indiana) gửi thư cho Bộ trưởng Howard Lutnick, khẳng định “census chỉ nên tính người cư trú hợp pháp”.
- Danah Boyd, giáo sư Cornell, nhấn mạnh rằng việc không thu thập dữ liệu dân tộc sẽ làm khó khăn trong việc giám sát Việc thực thi Đạo luật Quyền Bầu cử (Voting Rights Act).
3. Ảnh hưởng tới tài trợ liên bang và các chương trình xã hội
Một nhân viên ẩn danh của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS) cho biết, nhiều chương trình tài trợ dựa vào dữ liệu Census để phân bổ ngân sách. Nếu người không giấy tờ bị loại trừ, các khu vực có tỷ lệ cao người không giấy tờ sẽ mất nguồn tài trợ quan trọng. Đặc biệt, các khoản hỗ trợ dành cho người da Mỹ bản địa (American Indian or Alaska Native) có thể bị cắt giảm vì không còn dữ liệu phân loại rõ ràng.
4. Rủi ro về quyền công dân và đại diện chính trị
Việc xóa bỏ câu hỏi dân tộc và LGBTQ sẽ làm giảm khả năng phát hiện bất bình đẳng địa lý. Boyd cảnh báo: “Nếu chúng ta không biết ai đang sống ở đâu, chúng ta không thể thách thức các bất công chính trị.” Thêm vào đó, việc đưa câu hỏi quốc tịch có thể khiến người không giấy tờ e ngại trả lời, dẫn đến việc họ tự nguyện không tham gia, làm giảm số liệu thực tế và làm suy yếu sức mạnh bầu cử của cộng đồng này.
5. Phản ứng của cộng đồng và các chuyên gia
- Nhân viên Commerce lo ngại rằng việc đưa câu hỏi quốc tịch sẽ tạo ra “cảm giác sợ hãi” và khiến người dân tránh trả lời.
- Các nhà chuyên gia về bảo mật dữ liệu, như những người ủng hộ “differential privacy”, đã bị chỉ trích bởi một số thành viên Trump vì cho rằng phương pháp này làm sai lệch kết quả.
- Các tổ chức dân quyền cho rằng đề xuất này là một bước lùi trong việc bảo vệ quyền lợi của người nhập cư và các nhóm thiểu số.
FAQ
Q: Dự thảo này có thể được thực hiện trước cuộc điều tra 2030 không?
A: Quy tắc dự thảo vẫn đang trong giai đoạn xem xét nội bộ; nếu được chấp nhận, nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc thiết kế câu hỏi cho Census 2030.
Q: Các nhóm dân tộc sẽ mất nguồn tài trợ như thế nào?
A: Nhiều chương trình liên bang dựa vào dữ liệu dân tộc để xác định mức độ hỗ trợ; nếu không có dữ liệu, các khoản trợ cấp có thể bị giảm hoặc không được phân bổ.
Q: Liệu có cách nào ngăn chặn việc loại trừ người không giấy tờ?
A: Các tổ chức dân quyền đang chuẩn bị kiện tụng và vận động công chúng để yêu cầu duy trì việc tính toàn bộ dân số, bất kể tình trạng pháp lý.
Conclusion
Mặc dù đề xuất còn đang trong giai đoạn thảo luận, những hậu quả tiềm tàng đối với tài trợ liên bang, quyền bầu cử và khả năng giám sát bất bình đẳng xã hội là không thể bỏ qua. Câu hỏi còn lại là liệu các lực lượng phản đối có đủ sức ảnh hưởng để ngăn chặn thay đổi này hay không.
Thử công cụ liên quan
Mở công cụ miễn phí →
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của AI dựa trên nguồn tin công khai, đã được rà soát trước khi đăng.
