Introduction
Trong bối cảnh các trung tâm dữ liệu AI mở rộng quy mô, nhu cầu NAND và DRAM bùng nổ đã làm cho thị trường SSD bán lẻ trở nên khan hiếm. Từ ngày 19/06/2026, báo Thanh Niên Việt ghi nhận giá SSD tăng mạnh, ảnh hưởng tới cả người tiêu dùng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Bài viết sẽ phân tích nguyên nhân, hậu quả và đưa ra các biện pháp thực tiễn để giảm bớt áp lực.
Nguyên nhân và tác động của việc thiếu SSD bán lẻ
- AI làm tăng nhu cầu NAND: Theo ông Nelson Duann, Phó Chủ tịch cao cấp Silicon Motion, trong một năm qua nhu cầu NAND đã “bị bóp nghẹt”. Các trung tâm dữ liệu AI ưu tiên mua chip nhớ 3D cao cấp, khiến nguồn cung cho SSD bán lẻ giảm đáng kể.
- Giới hạn nguồn cung chip: DRAM và NAND hiện đang được ưu tiên cung cấp cho các nhà sản xuất module như Samsung và Western Digital. Silicon Motion chỉ bán controller cho các OEM lớn như Dell, ASUS, thay vì cho các nhà bán lẻ.
- Sản phẩm siêu lớn: Huawei tự phát triển SSD 122TB, Kioxia ra mắt SSD 245TB, cho thấy xu hướng tập trung vào các sản phẩm dung lượng khổng lồ dành cho AI, thay vì các SSD tiêu chuẩn 1‑2TB cho người dùng cuối.
- Giá tăng 20‑40%: Dữ liệu từ PCPartPicker cho thấy nhiều mẫu SSD NVMe đã tăng giá tới 40% trong vòng 6 tháng gần đây, trong khi giá RAM cũng đang lên cao.
- Hệ quả cho người dùng: Người mua SSD bán lẻ phải đối mặt với giá cao hơn và nguy cơ mua phải hàng kém chất lượng, vì một số nhà bán lẻ nhập hàng từ nguồn không rõ ràng.
Cách người tiêu dùng và doanh nghiệp giảm thiểu ảnh hưởng
1. Tìm kiếm nhà cung cấp module thay vì hoàn thiện: Khi các hãng OEM không còn bán SSD bán lẻ, người dùng có thể mua controller và NAND riêng, lắp ráp lại. Điều này giúp kiểm soát chi phí và tránh phụ thuộc vào kênh bán lẻ truyền thống. 2. Ưu tiên SSD có dung lượng vừa phải: Thay vì mua các mẫu 2TB hoặc hơn, lựa chọn 512GB‑1TB sẽ giảm áp lực về nguồn NAND và thường có giá ổn định hơn. 3. Sử dụng ổ cứng HDD cho lưu trữ không thường xuyên: Đối với dữ liệu lưu trữ lâu dài, HDD vẫn là giải pháp kinh tế, giảm nhu cầu mua SSD trong thời kỳ khan hiếm. 4. Mua trước khi giá tăng: Dựa trên xu hướng tăng 20‑40%, các doanh nghiệp nên dự trữ SSD trong các đợt giảm giá hoặc khi có chương trình khuyến mãi. 5. Theo dõi nguồn cung qua các báo cáo ngành: Các báo cáo của Silicon Motion, Gartner và IDC cung cấp dự báo NAND và DRAM, giúp lên kế hoạch mua sắm hợp lý.
FAQ
Q: Tại sao AI lại “hút sạch” NAND và DRAM?
A: Các mô hình AI hiện đại cần hàng trăm gigabyte dữ liệu để huấn luyện, đòi hỏi tốc độ truy xuất và băng thông cao. NAND và DRAM là thành phần duy nhất đáp ứng được yêu cầu này, nên các nhà cung cấp ưu tiên bán cho datacenter.
Q: SSD bán lẻ có thực sự bị “bóp nghẹt” hay chỉ là xu hướng tạm thời?
A: Theo lời ông Nelson Duann tại Computex 2026, tình trạng thiếu NAND đã kéo dài hơn một năm và dự kiến sẽ tiếp tục đến năm 2027, do nhu cầu AI không ngừng tăng.
Q: Tôi có thể mua SSD từ các nhà sản xuất nước ngoài để tránh tình trạng khan hiếm không?
A: Một số nhà sản xuất châu Âu và Mỹ vẫn có nguồn cung hạn chế vì họ cũng phải đáp ứng nhu cầu datacenter toàn cầu. Tuy nhiên, mua trực tiếp từ các nhà sản xuất module có thể giảm chi phí trung gian.
Conclusion
Thị trường SSD bán lẻ đang chịu áp lực mạnh mẽ từ nhu cầu AI, dẫn đến giá tăng và nguồn cung khan hiếm. Người tiêu dùng và doanh nghiệp cần hiểu rõ cơ chế cung ứng, lựa chọn sản phẩm phù hợp và lên kế hoạch mua sắm thông minh để giảm thiểu tác động tiêu cực. Khi AI tiếp tục phát triển, việc cân bằng giữa nhu cầu cao và nguồn cung hạn chế sẽ là thách thức lớn cho toàn ngành công nghệ lưu trữ.